Vergunningcheck
Mag een mantelzorgwoning bij jou vergunningvrij?
Vaak wel, maar altijd onder voorwaarden. Loop de zeven vragen hieronder langs; bij elke vraag staat waar de regel vandaan komt. Kun je alles met ja beantwoorden, dan is de kans groot dat het vergunningvrij kan. In het offerteproces doen wij de adrescheck bij jouw gemeente.
Disclaimer: dit is geen vergunningadvies
De zelfcheck in zeven vragen
Klik op een vraag voor de toelichting en de bron. Werkt zonder JavaScript.
1Is er een mantelzorgrelatie en gaat het om intensieve zorg?
Vergunningvrij plaatsen mag alleen voor mantelzorg: intensieve zorg of ondersteuning die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden. De bewoner van de mantelzorgwoning ontvangt zorg van, of geeft zorg aan, iemand in de hoofdwoning. De gemeente kan om een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of andere deskundige vragen.
Bron: IPLO, mantelzorgwoning onder de Omgevingswet
2Bestaat het huishouden in de mantelzorgwoning uit maximaal twee personen?
De Bbl-definitie van een mantelzorgwoning gaat uit van een huishouden van maximaal twee personen, van wie er ten minste één zorg ontvangt of geeft. Wonen er meer mensen, dan is het geen mantelzorgwoning in de zin van de regels.
Bron: IPLO, mantelzorgwoning onder de Omgevingswet
3Komt de woning op het achtererf, meer dan 1 m van openbaar gebied en maximaal 5 m hoog?
Op het achtererf gelden de regels voor bijbehorende bouwwerken (artikel 22.36 Bbl): de woning staat achter de hoofdwoning, op meer dan 1 m van openbaar toegankelijk gebied en is maximaal 5 m hoog. Het toegestane oppervlak loopt in een staffel mee met de grootte van het erf, tot maximaal 150 m2 aan bijbehorende bouwwerken in totaal. Bestaande schuren en overkappingen tellen mee.
Bron: IPLO, bijbehorende bouwwerken
4Ligt het perceel buiten de bebouwde kom? Dan maximaal 100 m2 en verplaatsbaar.
Buiten de bebouwde kom mag een mantelzorgwoning ook vergunningvrij op het erf, maar dan geldt artikel 22.37 Bbl: maximaal 100 m2 en de woning moet in zijn geheel of in delen verplaatsbaar zijn. Onze verplaatsbare uitvoering op chassis is daarvoor bedoeld.
Bron: IPLO, bouwregels mantelzorgwoning
5Ligt het perceel in een beschermd stads- of dorpsgezicht, of hoort het bij een monument?
Dan is vergunningvrij plaatsen niet mogelijk en heb je een omgevingsvergunning nodig. Ook kan het omgevingsplan van de gemeente aanvullende regels stellen, bijvoorbeeld over welstand of een maximumaantal bijgebouwen. Check dit altijd bij de gemeente of via het Omgevingsloket.
Bron: Rijksoverheid, bouwregels mantelzorgwoning
6Weet je wat er moet gebeuren als de zorg stopt?
Na het einde van de mantelzorg mag de woning niet meer als zelfstandige woning worden gebruikt. Gemeenten kunnen eisen dat de keuken en de badkamer worden verwijderd, zodat het bouwwerk weer een gewoon bijgebouw is. Denk daar vooraf over na: herbestemmen, verplaatsen of verkopen. Zie de pagina Als de zorg stopt.
Bron: Rijksoverheid, bouwregels mantelzorgwoning; gemeente Lingewaard
7Wist je dat de Wet kwaliteitsborging (Wkb) niet geldt, maar de Bbl-eisen wel?
Een vergunningvrije mantelzorgwoning valt niet onder de Wkb: er is geen kwaliteitsborger en geen bouwmelding nodig. De technische eisen van het Bbl gelden wel, ook zonder vergunning: constructieve veiligheid, brandveiligheid, isolatie, ventilatie en energieprestatie. Wij ontwerpen elke woning op die eisen en leggen dat per woning vast.
Bron: IPLO, kwaliteitsborging; Bouwend Nederland, Wkb-vragen; Bbl afdeling 4.1
Alles met ja beantwoord?
Dan doen wij in het offerteproces de adrescheck: we kijken naar het omgevingsplan van je gemeente, de ligging op het erf, de transportroute en de fundering. Vraag een basisofferte aan en vul je postcode in. Je ontvangt die binnen drie werkdagen; de detailuitwerking volgt na de technische controle.
Beoogd
Nieuwe regels per beoogd 2027
De regels voor mantelzorgwoningen veranderen naar verwachting. Zolang het besluit niet definitief is, gelden de huidige voorwaarden en noemen wij alles hieronder beoogd.
Wet versterking regie volkshuisvesting is aangenomen
De Wet versterking regie volkshuisvesting is op 23 juni 2026 aangenomen en gepubliceerd in het Staatsblad (Stb. 2026, 156). De wet zelf regelt de mantelzorgwoning niet; dat gebeurt in een wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving.
Beoogd per 1 januari 2027: geen mantelzorgverklaring meer
Het beoogde Bbl-besluit schrapt de eis van een mantelzorgverklaring voor een vergunningvrije mantelzorgwoning. Het besluit ligt nog bij de Raad van State; de beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027.
Beoogd per 2027: familiewoningen vergunningvrij
In hetzelfde beoogde besluit worden woningen voor eerstegraads familie (ouders, kinderen) op het erf vergunningvrij, ook zonder zorgrelatie. Dat zou de vraag wat er gebeurt als de zorg stopt voor veel families oplossen. Tot het besluit definitief is, blijven de huidige regels gelden en noemen wij het beoogd.
Wil je pas plaatsen als de beoogde regels voor familiewoningen gelden? Op de pagina Familiewoning 2027 (beoogd) lees je wat bekend is en kun je je vrijblijvend aanmelden voor informatie.
Veelgestelde vragen over vergunningvrij plaatsen
Mag een mantelzorgwoning bij jou vergunningvrij?
Als alle vragen in de zelfchecklist met ja te beantwoorden zijn, is de kans groot. Vergunningvrij plaatsen vraagt een mantelzorgrelatie, een plek op het achtererf binnen de maten van artikel 22.36 Bbl (buiten de bebouwde kom: maximaal 100 m2 en verplaatsbaar, artikel 22.37) en een perceel buiten beschermd stads- of dorpsgezicht. De gemeente beslist; wij doen de adrescheck in het offerteproces en adviseren om het altijd bij de gemeente te bevestigen.
Wat als mijn perceel in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt of bij een monument hoort?
Dan kan het niet vergunningvrij en heb je een omgevingsvergunning nodig. Dat betekent niet dat het niet kan: de gemeente toetst dan aan het omgevingsplan en aan welstand. We helpen je met de tekeningen en de technische onderbouwing voor de aanvraag.
Wat gebeurt er met de woning als de zorg stopt?
De woning mag dan niet meer als zelfstandige woning worden gebruikt en de gemeente kan verwijdering van keuken en badkamer eisen. Herbestemmen als bijgebouw, verplaatsen of verkopen zijn de gebruikelijke opties. Per beoogd 2027 worden familiewoningen voor eerstegraads familie vergunningvrij, maar dat besluit ligt nog bij de Raad van State; reken er niet op voordat het in het Staatsblad staat.
Bronnen
- IPLO: mantelzorgwoning onder de Omgevingswet (definitie mantelzorg) · geraadpleegd 2026-09-14
- IPLO: bijbehorende bouwwerken (artikel 22.36 Bbl) · geraadpleegd 2026-09-14
- IPLO: bouwregels mantelzorgwoning (artikel 22.37 Bbl) · geraadpleegd 2026-09-14
- Rijksoverheid: bouwregels mantelzorgwoning · geraadpleegd 2026-09-14
- Gemeente Lingewaard: mantelzorgwoning (eisen na einde zorg) · geraadpleegd 2026-09-14
- IPLO: kwaliteitsborging, bouwwerken in gevolgklasse 1 · geraadpleegd 2026-09-14
- Bouwend Nederland: Wet kwaliteitsborging, veelgestelde vragen · geraadpleegd 2026-09-14
- Besluit bouwwerken leefomgeving, afdeling 4.1 (tabellen 4.148A en 4.148B, artikelen 4.149, 4.153 en 4.199) · geraadpleegd 2026-09-14
- Omgevingsweb: vergunningvrije mantelzorg- en familiewoningen in het Bbl (beoogd 2027) · geraadpleegd 2026-09-14
- Staatsblad 2026, 156: Wet versterking regie volkshuisvesting · geraadpleegd 2026-09-14
- Eerste Kamer: wetsvoorstel 36512 Wet versterking regie volkshuisvesting · geraadpleegd 2026-09-14
Klaar voor de adrescheck?
Vraag een basisofferte aan met je postcode. Je ontvangt die binnen drie werkdagen, met woning, installaties en locatieposten apart; daarna toetsen we het adres en volgt de detailuitwerking.
